Cường độ bán ròng của khối ngoại
Trái với chu kỳ thông thường, thị trường chứng khoán (TTCK) Việt Nam đã trải qua một tháng 3 đầy biến động theo chiều đi xuống. Tính đến phiên giao dịch đầu tuần này (30-3), chỉ số VN-Index giảm 218 điểm so với cuối tháng 2, tương đương giảm 11,6%, từ 1.880 điểm xuống 1.662 điểm. Thậm chí có những thời điểm VN-Index đánh mất ngưỡng 1.600 điểm, rớt về mức thấp nhất ở 1.586 điểm vào ngày 23-3-2026.
Rủi ro địa chính trị tại khu vực Trung Đông do cuộc chiến của Mỹ - Israel với Iran kéo theo giá năng lượng tăng vọt, gây áp lực lên tỷ giá, lạm phát và lãi suất là yếu tố chính tác động tiêu cực lên thị trường trong tháng vừa qua. Trong khi giá dầu Brent đã tăng hơn 50% chỉ trong tháng 3, leo lên mức trên 116 đô la Mỹ/thùng, không ít dự báo cho rằng giá mặt hàng này sẽ còn tăng đến mục tiêu 150 đô la Mỹ/thùng hoặc thậm chí là 200 đô la Mỹ/thùng - vượt mức kỷ lục 147 đô la Mỹ/thùng vào năm 2008.
Nếu như trong một số giai đoạn trước đây, khi thị trường giảm mạnh, các nhà đầu tư nước ngoài thường tận dụng cơ hội mua vào, thì điều này đã không diễn ra trong tháng 3 vừa qua. Trước rủi ro tỷ giá và xu hướng dòng vốn dịch chuyển tìm đến các kênh an toàn, khối ngoại đã gia tăng cường độ rút vốn, càng gây áp lực lớn lên thị trường.
Gần kỳ rà soát nâng hạng TTCK Việt Nam vào đầu tháng 4-2026 nhưng số liệu thống kê cho thấy khối ngoại đã có chuỗi 13 phiên bán ròng liên tiếp từ ngày 12 đến 30-3, nâng tổng giá trị rút vốn từ đầu tháng lên hơn 16.900 tỉ đồng, vượt giá trị rút ròng trong cả hai tháng đầu năm. Một số phiên bán ròng khá mạnh như phiên 16-3 bán ròng 1.300 tỉ đồng, phiên 18-3 là 2.896 tỉ đồng, phiên 20-3 là 1.824 tỉ đồng và phiên 30-3 là 1.333 tỉ đồng.
Nếu tính từ đầu năm, khối ngoại đã bán ròng tổng cộng 31.500 tỉ đồng, kéo dài chuỗi bán ròng theo quí lên 12 quí liên tiếp. Nếu xét dài hơn, từ năm 2023 đến nay, tổng giá trị rút ròng trên sàn HOSE đã vượt 270.000 tỉ đồng. Đáng chú ý, tính từ thời điểm FTSE Russell công bố TTCK Việt Nam đã đáp ứng toàn bộ các tiêu chí chính thức về nâng hạng từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp hồi đầu tháng 10-2025, khối ngoại đã bán ròng hơn 62.100 tỉ đồng.
Trái ngược với nhà đầu tư nước ngoài, nhóm tự doanh của các công ty chứng khoán vẫn có những phiên mua ròng trên thị trường. Đây được xem như là tận dụng nhịp điều chỉnh của thị trường để cơ cấu lại danh mục. Cùng khoảng thời gian từ ngày 12 đến 30-3, nhóm tự doanh mua ròng trong 8/13 phiên, trong đó có các phiên mua ròng lớn như phiên 17-3 mua ròng 1.303 tỉ đồng, phiên 25-3 là 823 tỉ đồng, phiên 27-3 là 932 tỉ đồng.
Sự ngược chiều giao dịch giữa khối ngoại và nhóm tự doanh phát đi tín hiệu khá thú vị về triển vọng của thị trường. Dù trong ngắn hạn xu hướng điều chỉnh có thể chưa sớm kết thúc, khi giai đoạn tháng 4 và tháng 5 cũng thường chứng kiến VN-Index có sự biến động mạnh do ảnh hưởng bởi kỳ nghỉ lễ dài ngày và hiệu ứng “Sell in May”, nhưng nhiều nhà đầu tư vẫn đang kỳ vọng vào chất xúc tác nâng hạng sẽ tác động tích cực về dài hạn.
Tín hiệu chính sách - Tâm điểm của tháng 4
Dù chịu không ít áp lực lớn, nhưng trong tuần cuối tháng 3, chỉ số VN- Index đã phục hồi khi lấy lại được mốc 1.600 điểm và leo trở lại lên mốc trên 1.660 điểm, tương đương tăng 4,8%. Các tín hiệu kỹ thuật cũng cho thấy khả năng về một đợt phục hồi ngắn hạn.
Bản chất của chứng khoán là luôn chạy trước kỳ vọng thay vì phản ánh thực tại ngay lúc này, tức nhà đầu tư luôn mua kỳ vọng ở tương lai.
Và kỳ vọng hiện nay là những chính sách nhằm hạ nhiệt các biến số vĩ mô quan trọng mà vẫn kích thích tăng trưởng. Cụ thể, nhà đầu tư đang phản ứng tích cực với chính sách kìm giá xăng dầu của Chính phủ. Sau khi sớm sử dụng Quỹ bình ổn giá xăng dầu để điều tiết giá xăng dầu, mới đây Chính phủ đã quyết định tạm ứng 8.000 tỉ đồng cho quỹ này để tiếp tục bình ổn giá, song song với việc giảm thuế bảo vệ môi trường, thuế tiêu thụ đặc biệt và thuế giá trị giá tăng về 0% đến hết ngày 15-4-2026, dù chính sách này có thể làm hụt thu ngân sách 7.200 tỉ đồng mỗi tháng.
Với động thái quyết liệt bơm tiền can thiệp để kìm giá nhiên liệu, Chính phủ đã phát đi một tín hiệu cực kỳ mạnh mẽ về việc bảo vệ ổn định vĩ mô. Nhà đầu tư nhìn vào đó và tin rằng khó khăn rồi sẽ được tháo gỡ và dòng tiền luôn tìm đến những nơi có kỳ vọng sáng sủa nhất.
Với câu chuyện tỷ giá, Ngân hàng Nhà nước lại đang sử dụng công cụ bán ngoại tệ kỳ hạn với tỷ giá xác định trước, nhằm giúp các tổ chức yên tâm và chuyển dịch một lượng nhu cầu ngoại tệ từ hiện tại về tương lai. Bên cạnh đó, chính sách hút ròng tiền đồng trên thị trường mở dù có thể đang đẩy lãi suất tăng lên nhưng đó lại cũng là quyết sách giúp kiềm chế tỷ giá đô la Mỹ/tiền đồng.
Hệ quả là dòng tiền đầu cơ có vẻ như đã phản ứng với các chính sách và đang hưng phấn trở lại, với điểm đến lựa chọn là nhóm bất động sản và năng lượng. Hiện mức hỗ trợ gần nhất của VN-Index vẫn ở mốc 1.600 điểm và kháng cự là 1.750 điểm. Dù vậy, trái với những năm trước - nhà đầu tư thường chú ý vào các kỳ họp đại hội đồng cổ đông trong tháng 4, thách thức của thị trường lần này là câu chuyện lãi suất và tỷ giá - khi các nhà đầu tư sẽ nhìn vào hiệu quả của các chính sách can thiệp có thể duy trì được như thế nào.
Bên cạnh đó, một rủi ro khác có thể đến từ lượng trái phiếu doanh nghiệp (TPDN) sẽ đáo hạn lớn trong quí 2 tới, với 59.000 tỉ đồng TPDN đến hạn, tập trung vào nhóm bất động sản là 46.000 tỉ đồng. Cần lưu ý rằng thời gian gần đây có một số doanh nghiệp đã bị yêu cầu mua lại trước hạn các lô trái phiếu do vi phạm nghĩa vụ thanh toán, do đó thanh khoản cũng là yếu tố cần theo dõi.
Cuối cùng, diễn biến địa chính trị và giá dầu sẽ tiếp tục có những tác động lớn lên các thị trường. Mới đây nhất, vào ngày 30-3, lực lượng Houthi (Yemen) do Iran hậu thuẫn đã chính thức tham gia vào cuộc xung đột Trung Đông, cùng thời điểm Mỹ điều thêm quân đến khu vực. Diễn biến mới này khiến tuyến đường vận tải biển qua Biển Đỏ có nguy cơ bị Houthi tấn công, nối tiếp sự tê liệt của eo biển Hormuz. Trong khi đó, không loại trừ khả năng việc tăng cường lực lượng quân sự của Mỹ tại khu vực là nhằm đổ bộ chiếm đảo Kharg của Iran, làm tê liệt ngành dầu khí nước này và kiểm soát bằng được eo biển Hormuz.
Triêu Dương