Thặng dư ngân sách gần 470 nghìn tỷ đồng nhưng áp lực tài khóa dần hiện hữu
VNE | 9 giờ trước |
11/08/2026
Thu ngân sách nhà nước 7 tháng đầu năm 2026 tiếp tục duy trì đà tăng tích cực, trong khi tiến độ chi được kiểm soát, giúp ngân sách ghi nhận thặng dư 469,7 nghìn tỷ đồng. Tuy nhiên, đằng sau kết quả này, áp lực tài khóa trong trung hạn đang dần bộc lộ khi nguồn thu thiếu bền vững và các chính sách hỗ trợ tiếp tục được kéo dài…
Báo cáo của Bộ Tài chính cho thấy tình hình thu, chi ngân sách nhà nước 7 tháng đầu năm 2026 tiếp tục duy trì đà tích cực, song cũng bắt đầu bộc lộ những áp lực mang tính cấu trúc trong bối cảnh chính sách tài khóa vẫn ưu tiên hỗ trợ nền kinh tế.
Cụ thể, thu ngân sách nhà nước trong tháng 7 ước đạt khoảng 265,8 nghìn tỷ đồng, qua đó nâng tổng thu lũy kế 7 tháng lên 1.834 nghìn tỷ đồng, tương đương 72,5% dự toán năm và tăng 16% so với cùng kỳ năm 2025. Xét về tiến độ, đây là mức tăng cao so với cùng kỳ, cho thấy khả năng hoàn thành dự toán thu cả năm vẫn đang được duy trì.
Nguồn: Báo cáo của Bộ Tài chính
ĐÀ TĂNG THU CHƯA THỰC SỰ BỀN VỮNG
Tuy nhiên, đi sâu vào cơ cấu thu cho thấy dư địa tăng trưởng không hoàn toàn đồng đều. Khu vực thu nội địa tiếp tục là trụ cột với quy mô 1.587,5 nghìn tỷ đồng, tăng 16% so với cùng kỳ. Điều này phản ánh sự phục hồi của hoạt động sản xuất - kinh doanh, song cũng cho thấy ngân sách ngày càng phụ thuộc lớn vào khu vực này.
Trong khi đó, thu từ dầu thô tăng mạnh 29,6%, đạt 86,6% dự toán, chủ yếu nhờ yếu tố giá, vốn mang tính chu kỳ và khó dự báo. Thu từ hoạt động xuất nhập khẩu tăng 13,7%, song vẫn chịu ảnh hưởng từ biến động thương mại toàn cầu.
Nguồn: Báo cáo của Bộ Tài chính
Song song với nhiệm vụ nuôi dưỡng nguồn thu, công tác quản lý thu tiếp tục được đẩy mạnh theo hướng cải cách và hỗ trợ. Các chính sách miễn, giảm, gia hạn thuế, phí được triển khai đồng bộ nhằm tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp và người dân, qua đó thúc đẩy phục hồi sản xuất kinh doanh.
Tuy nhiên, tác động hai mặt của chính sách tài khóa hỗ trợ cũng dần bộc lộ rõ. Trong ngắn hạn, việc giảm nghĩa vụ thuế giúp doanh nghiệp “dễ thở” hơn, nhưng đồng thời làm thu hẹp nguồn thu ngân sách.
Đáng chú ý, đề xuất giảm 30% thuế thu nhập cá nhân và thuế thu nhập doanh nghiệp cho nhóm có doanh thu dưới 10 tỷ đồng trong giai đoạn 2026–2027, nếu được thông qua, sẽ tiếp tục làm giảm thu ngân sách hơn 6.700 tỷ đồng trong hai năm. Điều này đặt ra bài toán cân đối giữa mục tiêu hỗ trợ tăng trưởng và yêu cầu đảm bảo an toàn tài chính quốc gia
Áp lực không chỉ đến từ nội tại nền kinh tế mà còn từ các yếu tố bên ngoài. Căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông đang làm gia tăng biến động giá năng lượng, kéo theo chi phí sản xuất tăng và ảnh hưởng gián tiếp đến nguồn thu ngân sách.
ÁP LỰC CHI VÀ CÂN ĐỐI NGÂN SÁCH GIA TĂNG
Trong bối cảnh rủi ro địa chính trị vẫn hiện hữu, việc tiếp tục giảm thuế giá trị gia tăng, thuế bảo vệ môi trường và các loại phí là cần thiết để hỗ trợ nền kinh tế, nhưng đồng nghĩa với việc ngân sách phải chấp nhận “đánh đổi” trong ngắn hạn.
Đặc biệt, mốc thời gian sau ngày 30/9 được xem là giai đoạn “bản lề” khi nhiều chính sách ưu đãi có thể cần gia hạn nếu điều kiện thị trường chưa cải thiện. Nếu kịch bản giá dầu duy trì ở mức cao, áp lực chi phí sẽ tiếp tục đè nặng lên doanh nghiệp, kéo theo yêu cầu duy trì các biện pháp hỗ trợ, từ đó làm gia tăng sức ép lên cân đối ngân sách.
Ở chiều chi, tổng chi ngân sách nhà nước 7 tháng ước đạt 1.364,3 nghìn tỷ đồng, tương đương 43,2% dự toán và tăng 7,7% so với cùng kỳ. Mức tăng này thấp hơn đáng kể so với tốc độ tăng thu, góp phần tạo ra trạng thái thặng dư ngân sách trong ngắn hạn.
Nguồn: Báo cáo của Bộ Tài chính
Tuy nhiên, xét về cơ cấu, áp lực chi vẫn hiện hữu. Chi đầu tư phát triển đạt khoảng 418,9 nghìn tỷ đồng với tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công trong 7 tháng khoảng 41,3% kế hoạch.
Dù tiến độ đã được cải thiện so với cùng kỳ, nhưng vẫn còn 22,3 nghìn tỷ đồng của 08 bộ, cơ quan trung ương và 28 địa phương chưa được phân bổ chi tiết cần đẩy nhanh trong các tháng cuối năm. Trong khi đó, chi trả nợ lãi đạt 56,5% dự toán cho thấy nghĩa vụ nợ vẫn chiếm tỷ trọng đáng kể trong tổng chi ngân sách.
Bộ Tài chính cho biết cân đối ngân sách ở cả trung ương và địa phương cơ bản được đảm bảo. Hoạt động huy động vốn qua phát hành trái phiếu Chính phủ đạt 201,2 nghìn tỷ đồng, với kỳ hạn bình quân 9,3 năm và lãi suất bình quân 4,12%/năm, góp phần duy trì ổn định mặt bằng chi phí vay nợ.
