Kích cầu đầu tư, tiêu dùng song hành với khai thác động lực tăng trưởng mới
Theo Bộ Tài chính, để thực hiện mục tiêu tăng trưởng cả năm từ 10% trở lên, tăng trưởng 6 tháng cuối năm cần đạt khoảng 11,7%; kịch bản điều hành đã được cập nhật theo Nghị quyết số 168/NQ-CP và số 169/NQ-CP của Chính phủ về giao chỉ tiêu tăng trưởng cho các địa phương.
Theo Nghị quyết 168/NQ-CP ngày 27-6, Chính phủ nhìn nhận việc thực hiện mục tiêu tăng trưởng năm 2026 từ 10% trở lên còn nhiều khó khăn, trong bối cảnh kinh tế thế giới có nhiều diễn biến khó lường, đặc biệt là xung đột giữa Mỹ và Iran tại Trung Đông gây áp lực lớn. Để đạt mức tăng trưởng GDP cả năm từ 10% trở lên, Chính phủ đưa ra kịch bản tăng trưởng cho 6 tháng cuối năm là 11,9%.
Xét theo địa bàn, kịch bản tăng trưởng nửa cuối năm của thành phố Hồ Chí Minh và Hà Nội lần lượt được đặt ở mức 10,2% và 11%. Một số tỉnh, thành khác cũng đặt mục tiêu tăng trưởng cao gồm: Hải Phòng và Quảng Ninh (13%), Bắc Ninh (12,5%), Hưng Yên (11,5%), Đà Nẵng (11,2%)... Chính phủ yêu cầu lãnh đạo các bộ, ngành, địa phương đổi mới tư duy, cách làm, nỗ lực và quyết tâm cao nhất để thực hiện các nhiệm vụ này.
Chính phủ yêu cầu các bộ, cơ quan, địa phương tập trung nguồn lực để đẩy nhanh tiến độ giải ngân vốn đầu tư công năm 2026, bảo đảm giải ngân 100% kế hoạch được giao, gắn trách nhiệm người đứng đầu với kết quả giải ngân.
Các đơn vị liên quan phải khẩn trương rà soát, tháo gỡ khó khăn để đẩy nhanh tiến độ đối với các dự án chậm triển khai thuộc các thành phần kinh tế, các dự án quan trọng và trọng điểm quốc gia, bao gồm các tuyến đường sắt đô thị Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh, tuyến đường sắt kết nối với Trung Quốc, một số tuyến trên đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam; đồng thời bảo đảm tiến độ xây dựng Cảng hàng không quốc tế Gia Bình, mở rộng cảng hàng không Phú Quốc, Chu Lai, Cà Mau...
Chính sách tài khóa và chính sách tiền tệ tiếp tục được điều hành linh hoạt, phối hợp hiệu quả nhằm hỗ trợ doanh nghiệp, khơi thông nguồn vốn cho khu vực doanh nghiệp và hộ kinh doanh cá thể, qua đó thúc đẩy sản xuất. Bộ Tài chính được yêu cầu tiếp tục điều hành chính sách tài khóa mở rộng hợp lý theo hướng có trọng tâm, trọng điểm; điều chỉnh linh hoạt một số quy định về thuế xăng dầu, nhiên liệu bay phù hợp với diễn biến giá thế giới… NHNN chỉ đạo các tổ chức tín dụng tiếp tục tiết giảm chi phí nhằm ổn định mặt bằng lãi suất thị trường và kiểm soát tín dụng đối với các lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro.
Cục trưởng Cục Thống kê Nguyễn Thị Hương cho biết, mục tiêu tăng trưởng cả năm 2026 vẫn được giữ nguyên, và để đạt được mục tiêu năm, các quý còn lại cần đạt mức tăng trưởng cao hơn.
Trong bối cảnh kinh tế thế giới có nhiều diễn biến khó lường, đặc biệt là xung đột giữa Mỹ và Iran tại Trung Đông gây áp lực lớn, tăng trưởng 6 tháng 2026 đạt 8,18%, cao nhất trong 15 năm thể hiện nỗ lực rất lớn của các ngành, các cấp và các chính sách trong việc thúc đẩy tăng trưởng. Các động lực tăng trưởng vẫn đang được duy trì, song chưa phản ánh đầy đủ hiệu quả của các chính sách đang được triển khai. Cụ thể, khu vực sản xuất và xuất khẩu tiếp tục là trụ cột; trong đó, khu vực công nghiệp, đặc biệt là công nghiệp chế biến, chế tạo giữ vai trò dẫn dắt. Xuất khẩu ghi nhận mức tăng khá cao và đóng góp lớn vào tăng trưởng.
Bên cạnh đó, tiêu dùng nội địa có sự cải thiện, đóng góp vào ổn định tổng cầu. Sự phục hồi tích cực của tiêu dùng nội địa và du lịch đã góp phần bù đắp hiệu quả cho những biến động bất lợi từ thị trường bên ngoài. “Tiêu dùng nội địa dự báo sẽ được cải thiện nhờ các chính sách như cải cách tiền lương, kích cầu tiêu dùng, cùng với quy mô thị trường hơn 100 triệu dân. Thương mại điện tử, các chính sách thuế, tài khóa hỗ trợ cũng góp phần thúc đẩy khu vực này”, Cục trưởng Nguyễn Thị Hương cho hay.
Đầu tư công tiếp tục đóng vai trò nguồn vốn mồi, dẫn dắt năng lực sản xuất dài hạn. Năm 2026 có nhiều dự án; trong đó, có các siêu dự án cần được tập trung triển khai nhằm tạo hiệu ứng lan tỏa tới khu vực đầu tư tư nhân và các khu vực khác, bao gồm cả FDI. Đáng chú ý, vốn FDI đăng ký trong quý II-2026 đạt mức cao, tạo kỳ vọng cho các quý tiếp theo.
Đối với lĩnh vực khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và kinh tế số, lĩnh vực này đã được đẩy mạnh, tuy nhiên các ngành có hàm lượng công nghệ cao hiện mới đóng vai trò hỗ trợ, chưa thực sự trở thành động lực dẫn dắt do có độ trễ và kỳ vọng sẽ được thể hiện rõ hơn trong các quý tiếp theo.
Tuy nhiên các điểm nghẽn nội tại chưa được xử lý triệt để làm suy giảm khả năng hấp thụ và chuyển hóa các động lực tăng trưởng. Nội lực của nền kinh tế vẫn còn bộc lộ nhiều hạn chế, thể hiện ở năng suất lao động chưa cao, năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp còn yếu, mức độ tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu còn khiêm tốn. Biến động địa chính trị tại Trung Đông đã làm gia tăng rủi ro đối với thị trường năng lượng toàn cầu, đẩy giá dầu và các nhiên liệu đầu vào tăng cao, tăng chi phí sản xuất của doanh nghiệp.
Bên cạnh các giải pháp điều hành vĩ mô, phát triển hạ tầng chiến lược, Nghị quyết của Chính phủ cũng yêu cầu thúc đẩy sản xuất, đầu tư và các động lực tăng trưởng. Theo đó, đẩy mạnh các chương trình kích cầu tiêu dùng trong nước, đẩy mạnh phát triển du lịch, chuyển đổi số trong xúc tiến thương mại, tổ chức thường xuyên các hội chợ quy mô quốc gia và tăng cường kiểm soát hàng giả, hàng lậu, gian lận thương mại.
Đặc biệt, tập trung đổi mới mô hình tăng trưởng, đẩy mạnh kinh tế số, khai thác các động lực từ các lĩnh vực mới nổi như công nghệ số, trí tuệ nhân tạo (AI), góp phần nâng cao năng lực nội tại của nền kinh tế, cải thiện năng suất lao động và tăng đóng góp của khoa học công nghệ vào tăng trưởng.
Viện Nghiên cứu Chính sách và Chiến lược cũng đưa ra các kịch bản tăng trưởng cho năm 2026. Theo đó theo tính toán của Viện, để hiện thực hóa kịch bản phấn đấu ở mức 10%, nền kinh tế đòi hỏi tỷ trọng vốn đầu tư toàn xã hội phải tăng lên mức 38,5% GDP; tốc độ tăng trưởng xuất khẩu cần đạt mức 22,5%; đóng góp của năng suất các yếu tố tổng hợp (TFP) vào tăng trưởng kinh tế phải duy trì ở mức cao là 47,0%. Trong đó, yếu tố then chốt để đạt được năng suất này chính là việc ứng dụng sâu rộng khoa học công nghệ vào nền kinh tế thực.
Cải cách thể chế, điểm cộng niềm tin kinh doanh
Bên cạnh các giải pháp đẩy mạnh tăng trưởng kinh tế, Chính phủ yêu cầu tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, cắt giảm mạnh thủ tục hành chính, đặc biệt trong các lĩnh vực kiểm dịch, xuất nhập khẩu, logistics; hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn giá rẻ, và khơi thông thị trường bất động sản, thị trường trái phiếu doanh nghiệp; đồng thời thường xuyên đối thoại với doanh nghiệp để kịp thời tháo gỡ khó khăn.
Các bộ, ngành phải đẩy nhanh xây dựng Chính phủ số, hoàn thành kết nối các cơ sở dữ liệu quốc gia, phát triển các ngành công nghệ chiến lược, xây dựng bộ tiêu chí đánh giá cán bộ theo KPI, hoàn thiện khung năng lực đối với đội ngũ cán bộ cấp xã, phường và tiếp tục rà soát, hoàn thiện hệ thống pháp luật nhằm tạo dư địa mới cho tăng trưởng trong giai đoạn tới.
Trong báo cáo đánh giá kinh tế mới nhất, Ngân hàng Standard Chartered đã nâng dự báo tăng trưởng GDP của Việt Nam năm 2026, đồng thời kỳ vọng nền kinh tế sẽ tiếp tục bứt phá với mức tăng trưởng 11% trong năm 2027.
“Mặc dù những bất ổn toàn cầu và áp lực lạm phát vẫn là các yếu tố cần tiếp tục theo dõi, Việt Nam bước vào nửa cuối năm từ một vị thế vững chắc”, ông Tim Leelahaphan Chuyên gia kinh tế cấp cao phụ trách Việt Nam và Thái Lan, Standard Chartered chia sẻ.
Theo ông Tim Leelahaphan, nhu cầu trong nước tiếp tục duy trì tích cực, đầu tư vào hạ tầng và năng lực sản xuất được mở rộng, trong khi quá trình chuyển đổi mô hình tăng trưởng đang diễn ra sẽ góp phần giúp nền kinh tế phát triển cân bằng và bền vững hơn.
Bên cạnh đó, việc duy trì các chính sách hỗ trợ tăng trưởng cũng được xem là yếu tố quan trọng giúp Việt Nam củng cố nền tảng kinh tế trong bối cảnh môi trường quốc tế còn nhiều biến động.
Chuyên gia Kinh tế trưởng của Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) tại Việt Nam ông Bùi Minh Giáp cũng cho rằng, triển vọng tăng trưởng của Việt Nam vẫn rất tích cực. Tuy nhiên, để duy trì đà tăng trưởng này trong bối cảnh nhiều bất định, Việt Nam cần tiếp tục theo đuổi mục tiêu tăng trưởng cao trên nền tảng duy trì ổn định kinh tế và đẩy mạnh cải cách thể chế.
Chính sách không chỉ tập trung vào kích thích tổng cầu, mà cần chuyển mạnh hơn sang tháo gỡ các điểm nghẽn phía cung. Nếu các vướng mắc về thủ tục, đất đai, năng lượng, logistics, dữ liệu và môi trường kinh doanh được xử lý nhanh hơn, Việt Nam có thể duy trì tăng trưởng cao mà không tạo áp lực quá lớn lên lạm phát và tỷ giá. Nói cách khác, cải cách thể chế không chỉ là động lực tăng trưởng, mà còn là một công cụ giúp củng cố ổn định vĩ mô trong trung hạn.
Các chuyên gia, tổ chức đánh giá, với nền tảng tăng trưởng khả quan trong nửa đầu năm và khả năng tận dụng tốt hơn dư địa chính sách, cải cách thể chế, niềm tin của doanh nghiệp và nhà đầu tư được củng cố, song hành với việc đẩy nhanh việc triển khai đồng bộ 10 nghị quyết đột phá của Bộ Chính trị để phát huy tốt hơn các động lực mới như khoa học công nghệ, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, kinh tế ban đêm, cải cách thể chế kinh tế, thúc đẩy liên kết vùng và phát huy vai trò của các đầu tàu kinh tế, kịp thời tháo gỡ các dự án tồn đọng, tài sản công dôi dư…
Trâm Anh