Áp lực điều chỉnh xuất hiện
Cổ phiếu dầu khí từng nổi sóng trong thời gian qua trước tác động từ căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông. Tuy nhiên, diễn biến này liệu có tiếp tục kéo dài, cũng như phản ứng của nhóm cổ phiếu dầu khí trước biến động mới của thị trường dầu mỏ ra sao đang là vấn đề được nhiều nhà đầu tư quan tâm.
Trao đổi với Báo Đầu tư Chứng khoán, ông Trương Hiền Phương, Giám đốc cấp cao Công ty Chứng khoán KIS Việt Nam cho rằng, giá dầu thế giới đã có dấu hiệu hạ nhiệt sau giai đoạn tăng nóng do căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông. Đầu tuần qua, giá dầu leo lên trên 116 USD/thùng, sau đó điều chỉnh xuống dưới 90 USD/thùng. Cuối tuần, giá dầu lại tăng, dao động quanh ngưỡng 100 USD/thùng, nhưng được dự báo sẽ lùi về vùng 80-90 USD/thùng trong thời gian tới.
Thông điệp mới của Tổng thống Mỹ Donald Trump cho thấy, khả năng xung đột tại khu vực có thể sớm hạ nhiệt. Đồng thời, Tổ chức Năng lượng Thế giới (IEA) thông báo, các nước thành viên nhất trí xả 400 triệu thùng dầu từ kho dự trữ khẩn cấp, nhằm đối phó gián đoạn nguồn cung do xung đột tại Trung Đông. Nhật Bản cũng tuyên bố sẽ xả dầu từ kho dự trữ chiến lược kể từ ngày 16/3. Bên cạnh đó, thông tin về tuyến vận tải dầu quan trọng qua eo biển Hormuz, rằng tàu chở dầu Ấn Độ có thể đi qua khu vực này, phần nào góp phần làm dịu bớt lo ngại về nguy cơ gián đoạn nguồn cung toàn cầu.
Theo ông Phương, nếu căng thẳng giữa Iran với Mỹ và Israel sớm lắng dịu, giá dầu nhiều khả năng sẽ quay trở lại vùng cân bằng hơn, dao động quanh mốc 80 USD/thùng (cộng trừ một biên độ nhất định), thay vì duy trì mức tăng nóng như trước đó.
Căng thẳng địa chính trị cũng ảnh hưởng trực tiếp tới nhóm cổ phiếu dầu khí Việt Nam. Trong khoảng một tháng qua, khi Mỹ tăng cường hiện diện quân sự tại Trung Đông và rủi ro xung đột gia tăng, cổ phiếu ngành dầu khí đã sớm phản ứng bằng xu hướng tăng tích lũy. Nhiều mã trong nhóm này ghi nhận mức tăng từ hơn 10% đến trên 30%.
Vì vậy, dư địa tăng thêm của cổ phiếu dầu khí trong ngắn hạn được đánh giá không còn nhiều, trong khi khả năng xuất hiện các nhịp điều chỉnh kỹ thuật là khá lớn. Theo nhận định của chuyên gia, mức điều chỉnh khoảng 5-10% trong thời gian tới là kịch bản có thể xảy ra khi các thông tin hỗ trợ từ giá dầu dần hạ nhiệt.
Thực tế, trong phiên giao dịch ngày 10/3, hàng loạt cổ phiếu dầu khí giảm mạnh như PVS, PVC, GSP, POS, PVT, PVP. Trong phiên giao dịch cuối tuần qua, nhiều cổ phiếu dầu khí tiếp tục giảm giá như OIL, BSR, GAS, PLX, PVS, PVT…
Dù vậy, khả năng xảy ra cú giảm mạnh của giá dầu trong ngắn hạn được cho là không cao. Nguyên nhân là các rủi ro địa chính trị vẫn chưa hoàn toàn được giải quyết. Việc eo biển Hormuz mở lại mới chỉ là thông tin bước đầu và còn phụ thuộc vào phản ứng của Iran cũng như quyết định của các hãng vận tải biển. Vì vậy, lưu lượng tàu chở dầu khó có thể ngay lập tức trở lại mức bình thường như trước.
Trong bối cảnh đó, giá dầu được dự báo có thể giảm dần nhưng khó quay trở lại ngay mặt bằng trước khi xung đột bùng phát. Điều này đồng nghĩa với việc các doanh nghiệp dầu khí vẫn có thể tiếp tục hưởng lợi ở mức nhất định, dù cổ phiếu ngành này nhiều khả năng sẽ trải qua các nhịp điều chỉnh sau giai đoạn tăng nóng.
“Nếu lựa chọn đầu tư theo các con sóng mạnh, giai đoạn tới có lẽ không phải là cổ phiếu dầu khí”, ông Phương khuyến nghị.
Triển vọng tích cực trong dài hạn
Về từng nhóm cổ phiếu, các doanh nghiệp dịch vụ dầu khí như PVD và PVS được đánh giá là hưởng lợi rõ rệt hơn nhờ nhu cầu thăm dò và khai thác gia tăng khi giá dầu duy trì ở mức cao. Trong khi đó, các doanh nghiệp phân phối xăng dầu như PLX chưa chắc được hưởng lợi tương ứng do chịu tác động từ biến động mạnh của giá đầu vào cũng như cơ chế điều hành giá trong nước. Cổ phiếu BSR sau thời gian tăng mạnh cũng đang bước vào giai đoạn điều chỉnh trước những biến động của nguồn cung dầu đầu vào.
Nhóm vận tải dầu khí chịu tác động đáng kể từ căng thẳng địa chính trị, khi lượng dầu thô và sản phẩm dầu vận chuyển trên thị trường thế giới bị gián đoạn do tình trạng tắc nghẽn tại eo biển Hormuz, từ đó đẩy giá cước vận tải tăng cao. Khoảng 20% lượng dầu toàn cầu đi qua tuyến đường này, vì vậy khi xảy ra ách tắc, chuỗi vận chuyển năng lượng bị ảnh hưởng, kéo theo biến động lớn đối với các doanh nghiệp vận tải dầu khí.
Theo Công ty Chứng khoán SSI, việc eo biển Hormuz bị đóng cửa do xung đột có thể làm gia tăng nhu cầu vận tải đường biển tính theo đơn vị tấn-dặm (quãng đường vận chuyển nhân với khối lượng hàng hóa). Trong khi đó, chi phí bảo hiểm và phụ phí rủi ro chiến tranh tăng sẽ đẩy giá cước tàu chở dầu lên cao. Vận tải container cũng có thể được hưởng lợi nhờ sự gián đoạn này, khiến giá cước container tăng. Đối với các cảng biển, khối lượng hàng hóa có thể chịu tác động tiêu cực nếu nhu cầu bên ngoài suy yếu, nhưng triển vọng dài hạn vẫn được đánh giá tích cực.
Các doanh nghiệp trung nguồn có thể hưởng lợi trong ngắn hạn nhờ hiệu ứng hàng tồn kho, trong khi các doanh nghiệp thượng nguồn như PVD và PVS cần mức giá dầu duy trì ở vùng cao trong dài hạn để hỗ trợ lợi nhuận và biên lợi nhuận. Tuy nhiên, nếu xung đột kéo dài, các doanh nghiệp có thể đối mặt với nguy cơ thiếu hụt nguyên liệu đầu vào. Ngược lại, khi giá dầu đảo chiều giảm, biên lợi nhuận của các nhà sản xuất và doanh nghiệp thương mại cũng có thể chịu tác động tiêu cực.
Theo Bộ Công Thương, nguồn xăng dầu dự trữ hiện đủ đáp ứng nhu cầu đến hết tháng 3/2026. Tính đến cuối năm 2025, Việt Nam duy trì khoảng 1,7 triệu m3 tồn kho và đã nhập khẩu 2,2 triệu tấn xăng dầu trong hai tháng đầu năm 2026, tăng 43% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, kịch bản phong tỏa kéo dài tại eo biển Hormuz sẽ tạo ra rủi ro đáng kể đối với nguồn cung.
Trong khi BSR chủ động được khoảng 65-70% nguồn dầu thô đầu vào từ trong nước, Nhà máy Lọc hóa dầu Nghi Sơn (NSR) lại phụ thuộc gần như hoàn toàn vào nguồn cung từ Kuwait. Năm 2025, NSR nhập khẩu khoảng 11,5 triệu tấn dầu thô từ Kuwait, chiếm gần 81% tổng lượng dầu thô nhập khẩu của Việt Nam. Hiện hai nhà máy này lần lượt đáp ứng khoảng 30% và 40% nhu cầu xăng dầu nội địa.
Hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp dầu khí được kỳ vọng duy trì kết quả tích cực, dù khó xuất hiện các yếu tố đột biến. Riêng quý I/2026, nhóm doanh nghiệp này được dự báo sẽ ghi nhận doanh thu và lợi nhuận tăng trưởng khả quan, nhưng có sự phân hóa giữa các phân khúc cũng như trong từng phân khúc (thượng nguồn, trung nguồn, hạ nguồn).
Hải Minh