Nhìn lại 10 năm qua, ngành quản lý quỹ Việt Nam đã phát triển khá nhanh. Theo ông, những điều kiện hiện nay đã đủ để ngành bước vào một chu kỳ tăng trưởng mới?
Trong 10 năm qua, tài sản quản lý toàn ngành đã tăng gần 7 lần, lên hơn 846 nghìn tỷ đồng tính đến giữa năm 2026. Tuy nhiên, phần lớn trong số này là vốn ủy thác của các doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ, còn tiền của người dân đầu tư vào quỹ vẫn tương đối nhỏ.
Tổng tài sản quản lý của ngành mới tương đương khoảng 6% GDP, trong khi tỷ lệ này tại Thái Lan trên 31%, Malaysia trên 56% và Hàn Quốc khoảng 84%. Khoảng cách này cho thấy dư địa phát triển của ngành quản lý quỹ Việt Nam còn rất lớn.
Khả năng tích lũy của người Việt thực tế khá tốt, thể hiện qua hơn 11 triệu tỷ đồng tiền gửi dân cư trong hệ thống ngân hàng. Tuy nhiên, 87% tài sản của nhóm có tích lũy vẫn nằm ở tiền gửi tiết kiệm, bất động sản và vàng. Nguồn tiền đã có, vấn đề là tạo được đường dẫn để một phần nguồn lực này chuyển sang đầu tư dài hạn.
Theo tôi, các điều kiện cho một chu kỳ tăng trưởng mới của ngành quỹ đang dần hội tụ. Kinh tế tăng trưởng trên 8% và hướng tới mục tiêu hai chữ số. Lãi suất tiền gửi kỳ hạn 12 tháng quanh 7% cũng khiến người gửi tiền cân nhắc thêm các lựa chọn đầu tư khác.
Khung pháp lý hai năm qua thay đổi khá nhanh. Hệ thống giao dịch mới đã vận hành, quỹ thị trường tiền tệ lần đầu được luật hóa và từ ngày 21/9, Việt Nam chính thức được đưa vào rổ thị trường mới nổi thứ cấp của FTSE Russell. Đây là những nền tảng quan trọng cho sự phát triển của thị trường vốn và ngành quản lý quỹ.
Trong các động lực từ sự gia tăng của tầng lớp trung lưu, xu hướng chuyển từ tự đầu tư sang ủy thác chuyên nghiệp, quỹ hưu trí đến nâng hạng thị trường, ông nhìn nhận đâu là yếu tố có thể tạo thay đổi rõ nhất trong 3 - 5 năm tới?
Mỗi động lực có độ trễ khác nhau. Tầng lớp trung lưu là nền tảng của ngành quản lý tài sản và sẽ tiếp tục mở rộng cùng thu nhập người dân. Nâng hạng thị trường cũng là câu chuyện có tác động dài hạn.
Nếu nhìn xa khoảng 10 năm, tôi đánh giá cao tiềm năng của quỹ hưu trí bổ sung tự nguyện. Hiện cả nước mới có 7 quỹ, quy mô hơn 2.000 tỷ đồng và chưa tới 30.000 người tham gia, cho thấy dư địa còn rất rộng.
Từ ngày 1/7/2026, nhà đầu tư bán chứng chỉ quỹ mở sau khi nắm giữ đủ hai năm được miễn thuế thu nhập cá nhân, đồng thời lợi tức nhận từ quỹ được giảm một nửa thuế trong thời hạn Chính phủ quy định.
Có thể hình dung mức độ ảnh hưởng bằng một phép tính đơn giản. Thuế thu nhập cá nhân trên mỗi lần bán chứng khoán hiện là 0,1% giá trị giao dịch. Một danh mục quay vòng 10 lần trong năm sẽ chịu khoản thuế tương đương khoảng 1% tài sản mỗi năm, chưa tính phí giao dịch. Nếu tích lũy qua nhiều năm, khoản chênh lệch này trở thành con số đáng kể với bất kỳ nhà đầu tư nào
Ở một thị trường mà nhà đầu tư cá nhân chiếm trên 80% giá trị giao dịch, những thay đổi chạm trực tiếp vào lợi ích tài chính thường có tác động mạnh. Vì vậy tôi tin đây là động lực chính thúc đẩy dòng dịch chuyển từ tự đầu tư sang ủy thác chuyên nghiệp trong những năm tới, và ngành quản lý quỹ cần chuẩn bị năng lực để đón dòng tiền đó.
Nếu xu hướng này diễn ra, quy mô ngành quỹ Việt Nam có thể mở rộng đến đâu, thưa ông?
Bộ Tài chính đặt mục tiêu đến năm 2030 có 500 quỹ, 2,5 triệu nhà đầu tư nắm giữ chứng chỉ quỹ và tổng tài sản ròng của các quỹ đạt 5% GDP. Nếu GDP danh nghĩa tăng khoảng 10% mỗi năm, 5% GDP khi đó tương đương khoảng 1 triệu tỷ đồng, gần gấp 4 lần mức khoảng 275 nghìn tỷ đồng tài sản ròng của các quỹ đầu tư chứng khoán hiện nay.
Thoạt nhìn, 1 triệu tỷ đồng là con số lớn, nhưng đặt cạnh hơn 11 triệu tỷ đồng tiền gửi dân cư thì chưa bằng một phần mười. Vì vậy, tôi cho rằng mục tiêu này hoàn toàn trong tầm với nếu ngành quỹ tạo được niềm tin và sự thuận tiện để người dân chuyển một phần tiền tiết kiệm sang đầu tư dài hạn.
Như vậy để biến lượng tiền tiết kiệm lớn trong dân cư thành dòng vốn đầu tư dài hạn, các công ty quản lý quỹ cần thay đổi như thế nào?
Theo tôi, cần tập trung vào bốn yếu tố: sản phẩm, công nghệ, kênh phân phối và hiệu quả đầu tư.
Trong đó, có thể kể đến những sản phẩm có tiềm năng phát triển dài hạn: Quỹ thị trường tiền tệ vừa được luật hóa có thể trở thành cửa ngõ cho những người vốn quen với tiền gửi tiết kiệm. Quỹ chỉ số chi phí thấp phù hợp với nhóm muốn nắm giữ thị trường dài hạn mà không cần theo dõi từng cổ phiếu. Quỹ hưu trí bổ sung tự nguyện gắn với bài toán an sinh dài hạn.
Bên cạnh đó, có thể phát triển các giải pháp đầu tư theo mục tiêu cụ thể như tích lũy học phí cho con, mua nhà hay chuẩn bị tài chính cho tuổi nghỉ hưu, nơi nhà đầu tư tập trung vào mục tiêu dài hạn thay vì chỉ quan tâm biến động NAV hàng ngày.
Thứ hai là công nghệ. Giá trị lớn của công nghệ nằm ở khả năng cá nhân hóa. Dữ liệu về độ tuổi, mục tiêu, dòng tiền và khả năng chấp nhận rủi ro giúp công ty quản lý quỹ thiết kế giải pháp phù hợp với từng nhóm khách hàng.
Một người 25 tuổi mới đi làm và một người 50 tuổi chuẩn bị nghỉ hưu rõ ràng cần hai lộ trình đầu tư khác nhau. Công nghệ giúp thực hiện việc cá nhân hóa ở quy mô lớn, đồng thời giảm chi phí phục vụ mỗi tài khoản, qua đó đưa dịch vụ quản lý tài sản đến với đông đảo người dân hơn.
Thứ ba là kênh phân phối. Sản phẩm tốt phải có con đường thuận tiện đến khách hàng. Bên cạnh nền tảng công nghệ tài chính, cần đội ngũ tư vấn được đào tạo bài bản và các đối tác sở hữu tệp khách hàng rộng, nhất là tại các địa phương ngoài Hà Nội và TP.HCM, nơi tỷ lệ người dân nắm giữ chứng chỉ quỹ còn thấp.
Cuối cùng, và quan trọng nhất, là hiệu quả đầu tư. Điều chúng tôi theo đuổi là sự ổn định của kết quả qua nhiều chu kỳ thị trường, hơn là thứ hạng trong một quý hay một năm.
Một quỹ có thể đạt hiệu suất rất cao trong năm thuận lợi, nhưng nếu biến động quá mạnh khi thị trường khó khăn thì khó giữ nhà đầu tư ở lại đủ lâu để tận dụng sức mạnh của lãi kép.
Do đó, chúng tôi đặt trọng số lớn vào kỷ luật đầu tư, quản trị rủi ro, kiểm soát mức sụt giảm trong những giai đoạn thị trường điều chỉnh, và công bố kết quả so với tham chiếu một cách minh bạch đầy đủ.
Cơ hội trong 3 - 5 năm tới rất lớn, nhưng tăng trưởng sẽ không tự đến. Sản phẩm, công nghệ, phân phối và năng lực đầu tư đều cần nguồn lực, thời gian và sự kiên trì.
Quan trọng nhất vẫn là niềm tin. Khi người dân đủ tin tưởng để chuyển một phần tài sản từ tiết kiệm và tự đầu tư sang các tổ chức quản lý chuyên nghiệp, dòng tiền dài hạn sẽ tìm đến ngành quỹ. Đó cũng là thời điểm ngành quản lý quỹ Việt Nam bước sang một chu kỳ tăng trưởng mới.
Hải Vân thực hiện